Konuyu Oyla:
  • Toplam: 0 Oy - Ortalama: 0
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
TOPRAKSIZ KÜLTÜRDE HANGİ KÖK ORTAMINI KULLANALIM?
12-04-2017, Saat: 02:19 AM,
#1
TOPRAKSIZ KÜLTÜRDE HANGİ KÖK ORTAMINI KULLANALIM?
TOPRAKSIZ KÜLTÜRDE HANGİ KÖK ORTAMINI KULLANALIM?

Makalenin orjinalini nidir :  http://www.topraksizkultur.com/servet/topraksizkulturdehangikok.docx


*Prof.Dr.Servet VARIŞ             * Soner KAYA     *Ziraat Müh. Nurhan DOĞAN    *Aydın AYDIN
*Namık Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü,Tekirdağ
Tarım Gündem (2014), (19) ; (20) : 24-28 ; 26-27 .

1.GİRİŞ
Topraksız kültür, bitkilerin, topraksız ortamlarda besin çözeltisi ile yetiştirilmesidir. Farklı yöntemlerle yapılabilen topraksız kültürde, hangi kök ortamının daha uygun olduğunun belirlenmesi, ana konulardan biri olup, bu makalede, ülkemizde kullanılan ve kullanılabilecek kök ortamlarının karşılaştırılması yapılarak en uygun ortamın seçilmesi amaçlanmıştır.
2. TOPRAKSIZ KÜLTÜR YÖNTEMLERİ
2.1. Açık sistemler: Bu sistemde yetiştirme ortamı inorganik veya organik bir ortam olup verilen besin çözeltisinden fazlası drenajla dışarı atılır. Bu da kendi içinde ikiye ayrılır:
2.1.1. Havuzlu açık sistemler: Buna en iyi örnek havuzlu perlit torba kültürüdür. Torba yüksekliğine göre drenaj yarıkları torba dibinden 3-5 cm yukardan açılıp, altta besin çözeltisi için bir havuz oluşturulur. Her çözelti uygulamasında çözeltinin %10-20 drenajla dışarı atılır. Bu torbadaki pH, EC ve besin element seviyelerini dengede tutar. Havuzlu sistemle kışın günde bir iki, yazın da günde üç dört defa çözelti uygulaması yeterlidir. Bu, havuzsuz açık sistemlere göre daha az enerji, gübre ve su kullanımı demektir.
2.1.2. Havuzsuz açık sistemler: Bunlarda havuz olmayıp,  günde 15-25 kere çözelti uygulaması
yapıldığından, enerji, gübre ve su kaybı daha fazladır. Daha çok çevre kirliliği yaratır. Tüm katı ortamlar bu sistemde kullanılabilir. En basit örnek havuzsuz perlit, kayayünü ve cocopeat kültürleridir.
2.2. Kapalı sistemler: Bunlarda besin çözeltisi sürekli döngü yapar ve en az üç ay kullanılıp dışarı atılır. Besin çözeltisinin pH, EC ve besin element seviyelerinin sürekli ayarlanması gerekir. Bunlarda çevre kirliliği en azdır. Kapalı sistemler de kendi içinde katı ortamlı ve katı ortamsız olarak ikiye ayrılır. Örneğin; perlit, katı ortamlı kapalı sisteme; Besin filmi tekniği(BFT)ise,katı ortamsız kapalı sisteme iyi birer emsaldir.
2.3. Aeroponik: Bitki kökleri sürekli olarak sisleme şeklinde besin çözeltisi ile beslenir.
Ülkemizde genelde katı ortamlı açık sistemin kullanımı yaygındır.
3. TOPRAKSIZ KÜLTÜRDE KULLANILAN KATI ORTAMLAR
3.1. İnorganik katı ortamlar: Bunlar kendi içinde ikiye ayrılır:
3.1.1. Değişime uğramamış materyaller: Kum, tüf ve ponzataşı.
3.1.2. İşlenmiş materyaller: Perlit, vermikülit, genleştirilmiş kil, kayayünü ve zeolit.
3.2. Organik katı ortamlar: Bunlar da kendi içinde ikiye ayrılır:
3.2.1. Doğal organik maddeler: Torf, cibre, cocopeat, ağaç kabuğu, talaş, çeltik kavuzu ve saman balyası.
3.2.2. Yapma organik materyaller: Poliüretan, polistren ve polyester lifleri.

4.ÜLKEMİZDE KULLANILAN VE KULLANILABİLECEK KATI ORTAMLAR
4.1.YERLİ KÖK ORTAMLARI
4.1.1.Perlit
Perlit, öğütüldükten sonra 1000 0C kadar ısıtılarak, beyaz, hafif ve tanecikli yapıya dönüştürülmüş, volkanik orjinli alüminyum silikattır. Havuzsuz açık sistemlerin uygulandığı kayayünü ve cocopeatte günde 25 defaya çıkan çözelti verilerek, besin çözeltisinin %10-40’ı sürekli dışarı atıldığından, çevre kirliliği ve maliyet artar.Havuzlu perlit sisteminde ise günde en fazla 4 defa çözelti verildiğinden, su, gübre ve enerji maliyeti havuzsuzların %50’si olup,çevre kirliliği de daha azdır. Yıllarca yapılan testler sonucunda perlitin diğer hidroponik kültür yöntemlerine göre üstünlüğü  kanıtlanmıştır.Örneğin hidroponik yöntemle perlitte yetiştirilen domates bitkileri,kaya yününde yetiştirilen bitkilerden %7 daha fazla verim vermiştir.Önemli bir verim artışına ek olarak, perlit kültürünün yönetimi, özellikle çok kolaydır ve ek yararlar sağlar. Perlitin kuvvetli bir kapilar çekimi olduğundan suyun girişi ve hareketi kolaydır. Perlitin kapilaritesi 41cm, kayayününün ise 11 cm’dir.

Dünya perlit rezervi 7 milyar ton olup, bunun 4.5 milyar tonu ülkemizdedir. Ülkemizde en çok yerel perlit kullanılmakta, bunu ithal ürünler( cocopeat ve kayayünü) izlemektedir.Yerel ürünler varken ithal cocopeat ve kayayünü kullanımına gerek yoktur.Yerel perlit, zeolit,volkanik tüf,ponza taşı ve cibrenin daha çok satılması için 3-4 bitkinin dikilebileceği yastık şeklinde 30-40 L’lik perlit torbalarında olduğu gibi kullanıma hazır torbalar halinde satılması gerekir.Perlit torba kültüründe bir bitki için gereken en düşük ortam hacmi 4L olmasına ve verim yönünden bitki başına 4,6,8 ve 10L’lik ortamlar arasında önemli bir fark bulunmamasına rağmen küçük hacimler çözelti uygulamasının çok iyi yapılmasını ve sulama sisteminin hatasız çalışmasını gerektirdiğinden pratik zorluklar çıkarır. Özellikle elektrik kesilmesi ve sulama sistemindeki arızalar nedeniyle çözelti verilemeyince küçük hacimde çözelti çabuk biteceğinden sakıncalı sonuçlar doğurabilir.Bu nedenle,bitki başına 8-10L perlit düşmesi daha iyidir.Ülkemizde genelde 25L’lik torbalara 4 bitki dikilmekte ve 6.25L perlit/bitki düşmektedir.Bu torbalara 3 bitki dikilirse,8.3L perlit/bitki düşer ki,bu,daha uygundur. Perlit şirketlerinin de içi siyah, dışı beyaz renkli, yırtılmaya dayanıklı, süper iri(1-5mm tanecikli)perlit içeren , yastık şeklindeki 0.125mm kalınlığında politenden yapılan torbaların üretimine ağırlık vermeleri ve sattıkları şirketlere açık sistem havuzlu perlit tekniği ve kapalı sistem perlit yöntemi konusunda danışmanlık yapmaları pazar paylarını daha da artıracaktır. Hazırladıkları yastık şeklindeki torbalar, çözeltiyi sadece drenaj yarıklarından dışa verecek şekilde yapılmalıdır.Piyasada satılan bazı torbaların açık ucu sadece dikişle kapatılmıştır ki ,bu, çözeltiyi sızdırabileceğinden uygun değildir.Örnek torba ebatları (cm) olarak uzunluk,genişlik,yükseklik(hacim);68x37x8(20L);105x35x11(40L); 100x30x10(30L)olup,her torbaya 10Lperlit/bitki düşecek şekilde dikim yapılabilir. Perlit şirketlerinin yetiştiricilere sürekli en iyi kalitede perlit satmaları da güvenilirliklerini üst seviyeye çıkarır. Perlit şirketleri genelde perliti 70-100L’lik torbalar halinde  veya dökme olarak satmaktadırlar.Bu yetiştirici için uygun değildir.Yukarıda belirtilen 30-40L’lik torbalara doldurulmuş halde satarlarsa yetiştirici için doldurma problemini ortadan kaldırdığı için daha uygun olup,kullanıma hazır satılan kayayünü ve cocopeat ile rekabet şansını da artıracaktır.Bazı perlit şirketleri, boş dikim torbası verilirse, doldurma yolunu önermelerine rağmen, hazır doldurulmuş  torbalarda satılması en uygundur.
4.1.2. Ponzataşı(süngertaşı, nasırtaşı, pumice)
Ponza, asidik ve bazik karakterli volkanik faaliyetler sonucu oluşmuş bir kayadır. Magmanın köpük halini alması ile oluşur. Asidik ponzanın yoğunluğu 0.5-1 g/cm3, bazik olanınki 1-2 g/cm3 ‘dür. pH’ı 7-7.4’dür. Tane iriliği  genelde 0.8-7 cm  arasında değişir. Ortamdaki boşluk  hacmi %80-85 olup, sulamadan hemen  sonra %50-60 su ve %25-35 hava içerir. Kapilaritesi çok iyi olup, perlit gibi havuzlu sistem uygulanması idealdir. Yastık şeklinde torbalara doldurulmuş halde satılması yetiştirici açısından daha uygundur. Havuz olmazsa su tansiyonu artınca su miktarı hızla azaldığından bunu önlemek için çok sık sulama gerektirir. Örneğin kolayca alınabilen su miktarı (10-50cm arasında tutulan su ) H/H olarak % 5 kadardır.  
4.1.3. Zeolit
Volkanik kayalardan oluşan alüminyum silikattır. Yüksek katyon değişim kapasitesine sahiptir. Çok ince bal peteği gözeneklidir. Amonyum ve Potasyumu yavaş  yavaş ortama verir.  Fosfor iyonlarını tutmaz. Tanecik iriliği 2-6mm olan zeolitin hacim ağırlığı 0.69 g/cm3 , H/H olarak toplam porosite %50, hava hacmi (10cm su tansiyonunda iken ) %28, kolayca alınabilen su (10-50 cm su tansiyonunda) %4’dür. Bu nedenle havuzlu sistem uygulanmaz ise sık sulanması gerekir. Saturasyonda içerdiği H/H su hacmi %34’dür. Kapilaritesi yüksektir.
4.1.4. Cibre
Cibre şarap fabrikalarında üzüm sıkılıp, suyu alındıktan sonra, üzüm çeşidine ve işletmeye göre % 15-25 kadar kalan üzüm posası olup %50’si kabuklardan % 25’i çekirdekten ve kalan %25’i  üzüm çöplerinden ibarettir.
Cibrenin çürültülmesi açıktaki yığının ilk 3 ayda 15 günde bir alt üst edilmesi ve 3 ay daha olgunlaştırılmaya bırakılması şeklinde yapılır. Çürütülmüş  üzüm cibresinin kuru hacim ağırlığı 0.44g/cm3, H/H olarak boşluk hacmi %85, hava hacmi %48, su içeriği %37 olup, A/A olarak tanecik iriliği10mm’den büyük  %18;  4-10mm %27;  4mm küçük olan kısım ise %55 civarındadır. Bölümümüzde yapılan bir araştırmada ise  pH ‘ı 6.78, EC’si 0.28mS/cm  (süspansiyon 1:2 yöntemine göre ),  hacim ağırlığı 0.43 g/cm3, A/A olarak, kuru ağırlığa göre  nem içeriği %56, yaş ağırlığa göre nem içeriği %36,  H/H olarak  toplam porosite  %79 , saksı kapasitesi (10 cm su tansiyonunda tutulan su ) %24 , hava kapasitesi (saksı kapasitesindeyken tutulan hava )%56, solma noktasındaki su hacmi %21, katı madde hacmi %21 ve alınabilir su hacmi %2.6 bulunmuştur. Perlit gibi havuzlu olarak kullanılabilir.

4.2. İTHAL KÖK ORTAMLARI
4.2.1. Kayayünü
Kayayünü bazalt (volkanik Na, K ve Al silikat) + CaCO3 + reçine içeren bir yetiştirme ortamıdır.Parçalanan bazaltik kaya, kok kömürüyle karıştırılıp ergime  noktasının üzeri olan 1500 0C veya daha fazla sıcaklığa dek ısıtılıp içine CaCO3 ve reçine katılarak hızla dönen diskler üzerine dökülür ve lifli bir yapıya dönüştürülür. Daha sonra sıkıştırılıp, kalıplara alınarak, kalın tabakalar haline getirilip, daha küçük bloklar ve küpler halinde kesilerek tarımda kullanılırlar.

Hıyar köklerinin domates köklerinden daha fazla havalanma istemesinden dolayı, kayayününün ilk yıl hıyar için kullanımından sonra, kayayününde oluşan çökme ve kök parçaları sebebiyle ortamdaki havalanmanın azalmasıyla sonraki iki yıl sadece domates için kullanılmasıyla toplam en fazla 3 yıl ömrü olduğundan, havalanması çok iyi olan ve en az 5-6 yıl kullanılabilen perlite göre daha fazla çevre kirliliği yapar.
Kayayünü, atıklarının toprakla karıştırılmasının güçlüğü nedeniyle, toprağa kolayca karıştırılan ve toprağın yapısını düzelten perlit ve diğer organik ortamlara göre daha fazla çevre kirliliği yaratır.
Düşük su tansiyonlarında yüksek su tutma kapasitesine sahiptir. Su tansiyonu arttıkça tuttuğu su miktarı hızlı bir şekilde azalır. Bu nedenle 50 cm den daha yüksek su tansiyonlarında hemen hemen hiç su içermez. Bunun sonucunda su tamponluk kapasitesi çok düşüktür. Kayayünü kalıpları sulanıp drenaj olduktan sonra üstte çok az su kalmasına karşın altta da aşırı su tutma durumu görülür. Hava hacmi altta çok düşük olup dipten 1 cm yukarda %4 kadardır ve üst tabaka ise tamamen kurudur.
Kalıpların optimum su hava oranına sahip olması için 7.5-10 cm yüksekliğinde olması uygundur.
Kalıp ebatları(100x15x7.5cm) olup 2-3 bitki(domates ve hıyar için) uygundur. Besin çözeltisi uygulaması bir günde 3-20 defa kadar olabilir. 15cm yüksekliğinde kayayünü kalıbı boşluklarının %50’si kadar su tutabilir. Su dağılımı eşit değildir. Dipten 2.5 cm yukarda tutulan su %100 olmasına rağmen üstteki 2.5 cm tabakada %10’dan daha az su tutar. 7.5 cm yüksekliğindeki kalıp boşluklarının %77’si kadar su tuttuğundan %23 kadar bir boşluk havalanma için kalır. Fide üretim küpleri küçük olduğundan daha az hava içerir. Bunlara tohum ekildiğinde veya çelik dikildiğinde oksijen noksanlığına hassas olduklarından küplerin iyi drenaj olan kum veya perlit gibi bir ortamın üzerine oturtulması daha uygundur. Bu şekilde küpün etkili derinliğinin artması sonucunda havalanma ve drenaj artar.

Kayayünü kalıbı(100x20x7.5cm) 15 litre hacminde olup 3 bitki dikildiğinde bitki başına 5 litre düşer. Bu kalıbın ağırlığı 910 gramdır. Hacim ağırlığı da 0.06 gr/cm3’tür. Kayayünü fide bloğu(küpü) 7.5x7.5x6.5cm olup bir fideye 366 ml hacim düşer, ağırlığı 25.6g’ dır. Ekim bloğu ise 3.5x3.5x4cm olup bir tohum için 50 ml hacim düşer, ağırlığı 3.5g’dır.

4.2.2. Cocopeat(coir , coir pith, coir fiber, Hindistan cevizi torfu, Hindistan cevizi lifi )
Ülkemizde Hindistan cevizi olarak bilinen ağacın (Cocus nucifera ) özellikle meyve kabuklarının lifli artıklarından kompost yapılarak elde edilir.Hindistan cevizi meyvesinin içindeki yenen beyaz etli kısım üç kabukla çevrilidir. Bunlardan ilki içdeki sert endokarp olup, beyaz etli kısmın hemen dışında bulunur, orta kısım olan mezokarp ise yumuşak ve lifli bölümdür, en dışdaki sert ince kabuk ise eksokarpdır. Lifli mezokarpa coir denir. Kabuğun mezokarp ve eksokarp kısımları değerlendirilir. Kabuk suda ıslatılır ve uzun liflerinden ayrılır. Bu lifler fırça, yatak dolgu maddesi, filtre ve ip gibi diğer maddelerin üretiminde kullanılır. Bu işlem sırasında kısa lifler ve mezokarpdan gelen maddeler kalır. Bu maddeler coir dust, coir pith veya sadece coir olarak adlandırılır. Bahçe bitkilerinde coir kök ortamı olarak kullanılır ve öğütülmüş  kahve yapısındadır. Cocopeatin bünyesinde yüksek oranında lignin (%31) ve selüloz (%27) mevcuttur. Karbon/Azot oranı 104/1 düzeyindedir. Tüm bu özellikler nedeniyle bu hammaddenin doğal şartlarda dekompoze olması (çözünmesi ve çürümesi) 20 yıl sürebilir. Bu sürenin 35-40 güne indirgenmesini sağlayan değişik biyolojik etmenler devreye sokulmuştur. Örneğin:Bu süreyi 35-40 güne düşürmek için Pleurotus sojarcau adlı mantar türü kullanılmaktadır.
Cocopeatin pH’ı 5.5-5.7, EC’si 0.80-1.90 mS/cm (1:1.5 süspansiyonuna göre) dir. H/H olarak toplam  porositesi %95, hava kapasitesi(10cm su tansiyonunda)  %18-34, kolayca alınabilir su (10-50cm su tansiyonunda) %25-33, kuru hacim ağırlığı 0.073-0.116 g/cm3‘dür.

Cocopeat kuru kalıp(slab) ebatları 96x18x3cm=5184 cm3 ‘dür. Bir kalıpta 4 bitki yetiştirilirse: Bitki başına, 5184/4=1296 ml’lik hacim kuru halde iken düşer.  Sıkıştırılmış kuru blok = 2580 g olup, sıkışık halde hacim ağırlığı d=2580/5184=0.50 g/cm3 ‘dür. Kuru ağırlığının 9 katı su tutar bu da hacminin yaklaşık 4.5 katına karşılıktır.5184 ml’lik kuru sıkıştırılmış 2580 g  cocopeatte 2580x9=23220 ml su veya 5184 ml hacmine 23220 ml su verilirse şişerek kuru hacminin ortalama 4 katı hacmine, kuru ağırlığının 7.75 katı hacmine  ulaşır. Yani 5x4=20 litrelik bir kalıp haline gelir. Bu durumda 4 bitki dikilirse bitki başına yaklaşık 5 litre nemlendirilmiş hacim düşer. Nemlendirilmiş (şişirilmiş) ebatları yaklaşık 100x18x11cm = 19800 cm3 olup, bu da yaklaşık 20 litredir. Cocopeatin pH’ı = 5.5-6.0‘ dır.

Sıkıştırılmış cocopeat blokları firmaya göre farklılık göstermektedir. Örneğin 18x18x1.5 cm ‘lik yaklaşık 500 cm3 bir bloğun şişirilmesi için kuru hacminin 2.3 katı (1500ml) su katılır. Kuru ağırlığı 350 g olduğundan katılan su kuru ağırlığın 4.28 katıdır. Şişirilince gevşek hacmi 5 litre olur bu da sıkıştırılmış kuru hacminin 10 katına karşılıktır. Şişirilmiş ve gevşetilmiş cocopeat %30 su içerir. Şişirilmiş hacmi sıkıştırılmış kuru ağırlığının  14.28 katıdır. Islanınca ağırlığı 1500+350=1850 g olur.  

Tablo -1  Çapı 17cm olan 1,9L’lik açelya saksısında saksı kapasitesinde ve 15000cm su tansiyonunda, farklı kök ortamlarının, içerdiği (H/H) katı madde, su ve hava yüzdeleri (Nelson,1998).

servet01.gif

1 Karışım formüllerinde kullanılan ortamlar : Killi toprak , sphagnum torf, iri kum , çürütülmüş çam kabuğu < 10mm.
2Saksı kapasitesi = Sulanıp drenaj olduktan sonra kök ortamının tutabildiği su hacmi.
315000cm = Daimi solma noktası, bitkinin alınabilir suyun tamamını tüketmesi.
4Alınabilir su =Saksı kapasitesi ile 15000cm arasında tutulan yüzde su hacmi .
5 Yüzde su hacmi, hava hacmi ve alınabilir su hesaplanması 15000cm toprak tansiyonu yerine 300cm toprak tansiyonuna göre yapılmıştır çünkü bu beş kök ortamında 300 ve 15000cm su tansiyonundaki farklılıklar çok azdır.  

Bu da kuru ağırlığının 5.28 katına eşittir. Islanınca yaş (%A/A) olarak % 81 su içerir (yaş ağırlığının). Islanınca kuru sıkıştırılmış ağırlığına göre %428 veya kuru ağırlığının 4.28 katı su içerir.şişmiş ve nemli kalıp halinde iken kalıp ebatları 18x18x7cm=2.3 L’dir. Bu nemli kalıbın ağırlığı 1.85 kg olduğundan d=1.85/2.3=0.8g/cm3 olur. Sıkıştırılmış kuru kalıp için  d =350/500=0.7 g/cm3 ‘dür. Nemli (şişirilmiş ve gevşetilmiş) d=1850/5000=0.37g/cm3 ‘dür.5 L ‘ye şişirildikten sonra kurutulup, verilen 1.5L suyun tamamının buharlaştığı ve sıkıştırılmış kuru ağırlığının kaldığı varsayılırsa d=350/5000=0.07g/cm3 olur.

Cocopeat bloklarının yapısına göre şişirme için gerek su hacmi ve şiştikten sonra sağlanan gevşek hacim de farklıdır. Örneğin, ince yapıda (6-20mm), 500g, 20x9x5cm (0.9L) ‘lik kuru blok (tuğla ) kuru ağırlığının 9 katı suyu tutabilir. Şişirilirken blok 5 L suyla ıslatılır. Suyu emen blok yumuşar ve kolayca dağılarak, 6Lkök ortamı verir. Şişirme içim verilen su kuru ağırlığının 10, kuru hacminin 5 katıdır. Kuru blok hacim ağırlığı 0.55g/cm3,  pH ‘ı 5.4-5.9 ‘dur. Şişip gevşetilince hacmi, kuru ağırlığının 12 katı, kuru hacminin ise 6.7 katıdır. Genelde gevşetilmiş cocopeatın hacim ağırlığı kuru halde 0.05-0.08 g/cm3, nemli halde ise 0.30-0.45g/cm3 ‘dür.

18x18x1.5 cm (boy, en ve yükseklik ) olan 0.5L kuru blok (kalıp, tuğla) ıslatıldıktan sonra kalıp halde 18x18x7cm (2.3L) ebatlarındadır. Nemli kalıp yüksekliği kuru kalıp yüksekliğinin ve benzer şekilde kuru kalıp hacminin 4.6 katıdır.

Serada cocopeat kalıplarının (slab) şişirilmesi drenaj kanalları (gutter) üzerine yerleştirildikten sonra yapılır. Drenaj çözeltisinin kalıbın dibinde birikmesini engellemek için drenaj yarıkları ve bitki delikleri şişirme başlamadan önce açılmalı, kalıplar %100 çözeltiyle doyrulmalıdır. Kuru kalıpların çözelti tutma kapasitesi kg başına 7.3 L’ dir. Çözelti ile tamamen doymuş kalıbın yüksekliği 7.5 cm olup, hava tutma kapasitesi %23’ dür. Kalıpları şişirmek için damlatıcı başına 50-75ml olacak şekilde düşük hacimde besin çözeltisi uygulanır. Kalıpdaki yoğun kök gelişmesi pH’ın  yükselmesine neden olduğundan çözelti pH’ını 5.0-5.2 ‘de tutmak gerekir. Kalıpların, nemlendikten sonra şişmiş halde, doygun durumda tutulması için gereken besin çözeltisi şişmiş kalıp hacminin %67’si kadardır. Örneğin şişmiş kalıp hacmi 90x15x7.5 cm (10.13L) olup, doygun tutulması için gereken besin çözeltisi 10.13x0.67=6.8L’dir.Kalıptan drenaj olması için bu çözeltinin kalıpta tutulması gerekir. İlk drenaj çözeltisinin EC’si 6mS/cm’den fazladır. Kalıp içinde EC’nin 3.0-3.5 seviyesine inmesi için kalıp başına 4L ek çözelti uygulaması yapılır. Tanenlerden dolayı ilk drenaj çözeltisi kırmızı olup, pH’ı 5 olan çözelti uygulaması ile kırmızı renk azalır. Kalıpların drenaj kapasitesi çok yüksek olduğundan damlatıcı başına en çok 125ml çözelti verilmelidir. Sulama miktarı %25 drenaj için gün ışığına göre : 1 joule (J) = 3ml/m2 çözelti eşitliğine göre yapılır. Gündüz toplam gün ışığı 2000J/cm2 ise gereken çözelti 6000ml/m2 olup, m2 ‘de 2.2 bitki varsa, her bitkiye 2.7L/gün çözelti verilirse, toplam drenaj 2.7x0.25=0.68L olmalıdır. Damlatıcı sayısı 3 adet/m2 ise 125ml/damlatıcı çözelti verildiğinde 375/3=125 J/cm2 ‘ye karşılık olur. Günlük çözelti 6L/m2  ise bir defada 375 ml/m2 çözelti uygulaması yapıldığına göre günde 6000/375=16 defa çözelti uygulaması yapılacak demektir. Domateste  %25 drenajla yetiştiricilik yapılmasına karşılık, biber ve hıyarda %30-40 drenaj olmalıdır.

Cocopeat kalıpların EC’leri hammadde ve karışım oranlarına göre değişebilir. Suspansiyon (1:3) metoduna göre EC 1mS/cm’den az ise düşük, fazla ise yüksek EC’li olarak sınıflandırılır. Bu da (1:2) süspansiyon yöntemine göre 1.5 mS/cm karşılıktır. Bu nedenle kullanım öncesi yıkama gerekir.

5.SONUÇ
 Ülkemizde şu anda kullanılan açık sistemler içinde hem çevre hem de ekonomik olarak en uygun  inorganik kök ortamı havuzlu perlit sistemidir. Bunu  havuzlu ponzataşı ve havuzlu zeolit ortamı izler. Bunların m3 fiyatları perlit için 200 TL, ponzataşı için 40 TL, zeolit için 150 TL, kuru kalıp cocopeat için 3000 TL(kaliteye göre fiyatlar değişir),  kayayünü için 700 TL, cibre için 35TL’dır. Ülkemizde perlit, ponzataşı, zeolit ve cibre varken kayayünü ve cocopeat gibi ithal ortamların kullanılmasına gerek yoktur. Dolar yükseldikçe ithal ortamların fiyatları da yükselecektir.

Havuzlu cibre kullanıldığı açık sistemlere geçilmesi çevre ve maliyet yönünden daha çok avantaj sağlayacaktır. Cibre de cocopeat gibi sürdürülebilir ortam olduğundan hem ona rakip olacak hem de fiyatı yerli üretim nedeniyle ondan daha ucuz olacaktır.Bu da ülkemiz ekonomisi ve yetiştirici için büyük yarar sağlayacaktır. Örtüaltı tarımında halen kullanılan kök ortamlarına karşı önerilecek yeni ortamın ucuz olması çok önemli olup, bu ucuz ortamın alternatif olduğu ortamlar kadar iyi sonuç vermesi, onlardan daha kolay bulunabilir olması ve çevre kirliliği de yaratmaması gereklidir. Cibrenin kök ortamı olarak torf, cocopeat ve inorganik ortamlar yerine kullanımı, onlar gibi paketlenip satılması gerçekleşirse, bu yetiştiriciler ve ülke ekonomisi açısından büyük bir kazanç sağlayacaktır.

İdeal olan ise ülkemizde BFT,akan su kültürü,kapalı katı ortam(cibre, perlit,ponza  ve zeolit) sistemlerine hemen geçilmesidir.Tarım Bakanlığı topraksız tarım şirketlerine 5 yıl geçiş süresi verip,kapalı sistemleri Hollanda’da olduğu gibi zorunlu hale getirebilir.

6. KAYNAKLAR
Agrico cocopeat. 2009.Broşür. Antalya
Nelson, P.V. 1998. Greenhouse operation and management. New Jersey: Prentice Hall.
Sevgican, A. 1999. Örtüaltı sebzeciliği. Cilt-II. Topraksız Tarım. E.Ü. Ziraat Fakültesi Yayınları: 526
Raviv, M. and Lieth, J.H. 2008. Soılless culture theory and practice. London : Elsevier.
Smiht, D. 1996. Growıng in rockwool. Kent : Nexus Media
Start cocopeat. 2009. Kullanım kılavuzu. Antalya
Varış,S.1991.Sera sebzelerinin perlit doldurulmuş torbalarda topraksız yetiştirilmeleri.T.Ü.,Tekirdağ Ziraat Fakültesi yayın no:128,derleme no:10.
Varış,S:1992.Perlit torba kültürü uygulama kılavuzu.T.Ü.,tekirdağ Ziraat Fakültesi,Bahçe Bitkileri Bölümü.
Varış,S ve Altay,H.2011.Topraklı ve topraksız ortamlarda fide üretimi.N.K.Ü.Ziraat fakültesi,yayın no:12,ders kitabı no:5.
Tarımın Geleceği, Topraksız Tarım'dadır...
Cevapla


Hızlı Menü:


Konuyu Okuyanlar: 1 Ziyaretçi